جوان آنلاین: عصر دیروز عباس عراقچی، وزیرخارجه ایران در توییتی خبر داد که «در پی اعلام آتشبس در لبنان تنگه تا پایان آتشبس ایران و امریکا [پنج روز دیگر]آزاد اعلام میشود». توییت او بند دیگری هم داشت که کمتر به آن توجه شد و سپس با توضیحات یک مقام نظامی کامل شد. عراقچی نوشته بود «این تردد باید در مسیر هماهنگشده و از پیش اعلامشدهی سازمان بنادر و دریانوردی ایران انجام شود»؛ و ساعتی بعد تلویزیون ایران به نقل از یک مقام ارشد خبر داد که «تردد شناورهای نظامی از تنگه هرمز کماکان ممنوع است و تردد شناورهای غیرنظامی در تنگه هرمز بدون هماهنگی با نیروی دریایی سپاه ممکن نیست». این یعنی چیزی جز همان مفاد توافق آتشبس در قبال بازشدن موقت تنگه اتفاق نیفتاده است.
ترامپ ولی سراسیمه و هیجانی چندین توییت پشتسرهم زد که همین سراسیمگی نشانهی حقیقت پشت ماجراست. او تلاش دارد روایت «پیروزی بزرگ» را جا بیندازد، اما واقعیت میدانی، اظهارات مقامات ایران، گزارشهای منابع کشتیرانی و تحلیل رسانههای بینالمللی حکایتی دیگر است؛ نه جنگی برده شده، نه توافقی امضا شده، و نه تغییری در معادلات قدرت رخ داده است. آنچه میبینیم تلاشی مذبوحانه برای پیروزی نشاندادن یک باخت به شیوهای قماربازانه در فضای مجازی است!
ترامپ پیدرپی نوشت که «این روز یک روز بزرگ و شادمان برای جهان است»! بله! چون امریکا دیگر امریکای سابق نیست و در حال «تفاهم ملتمسانه» با ایران است. او سپس نوشت «امریکا اورانیوم را میگیرد و پولی هم به ایران نمیدهد»! این از آن چیزهایی است که از ابتدا هم مدعی میشد و هر روز حرفش را تغییر میداد؛ و بعد اینکه «ایران مینها را با کمک امریکا جمع کرده است»! دروغی به این شاخداری! ایران اصلاً مین کار نکرده بود که جمع کند و جمعکردن مین هم کار یک دقیقه نیست که با آن توییت بزنی، چند ماه زمان میبرد. امریکا هم که چندصد کیلومتر از آبهای ایران فاصله گرفته ولی ترامپ میگوید ایران و امریکا با هم دارند مینها را جمع میکنند! یعنی او یک گروه احمق را در امریکا و سراسر جهان مخاطب خود میداند و با آنها بازی مجازی میکند. ترامپ حتی نوشت که «تنگه باز شده ولی محاصره ادامه دارد» که این هم خلاف ادعای منابع کشتیرانی (از جمله تانکر ترکرز) است که گزارش دادهاند «در اجرای سهروزه از محاصره بسیاری از نفتکشهای تحریمی ایران به راحتی از منطقه خارج میشوند.»
فراتر از این ادعاها اولاً صدها کشتی متوقفشده در دو سوی تنگه نمیتوانند در این فرصت کوتاه پنجروزه خارج یا داخل شوند. ثانیاً اریک ناتال، یکی از تأثیرگذارترین تحلیلگران حوزه انرژی پس از توییت عراقچی نوشت: «زمان رفت و برگشت نفتکشها حدود ۲۵ روز تا آسیا و ۲۵ روز برگشت است، یعنی حدود دو ماه ادامه کاهش تولید حدود ۶۰۰میلیون بشکه و در نتیجه همچنان به سمت پایینترین سطح ذخایر در تاریخ میرویم. آژانس بینالمللی انرژی دیروز گفته که حدود دو سال طول میکشد تا تولید کاملاً به حالت عادی برگردد. تأسیسات آسیب دیده ۸۰ عدد است که یکسوم آنها شدید یا بسیار شدید هستند و تعمیرشان فصلها یا حتی سالها زمان میبرد».
تغییر مسیر تاریخی در تنگه
در ایران، اما یک منبع آگاه نزدیک به شعام درباره بازگشایی موقت تنگه هرمز گفت که «از ابتدای طرح آتشبس با واسطهیپاکستان قرار بود ایران اجازهی تردد روزانه تعدادی کشتی را صادر کند. اما پس از اجرانشدن آتشبس در لبنان، ایران توافق تردد کشتیها در تنگه را به حالت تعلیق درآورد؛ و در توافق بازشدن تنگه سه شرط باید لحاظ شود؛ کشتیها باید تجاری باشند و مرتبط با دولتهای متخاصم نباشند، کشتیها باید از مسیر تعیینی ایران بگذرند و کشتیها باید با نیروهای ایرانی هماهنگ شوند، همانگونه که سنتکام پیش از آغاز جنگ مدیریت سپاه پاسداران بر تنگه هرمز را تأیید کرده بود. این موضوع به اجرای برخی شروط و شرط آتشبس در لبنان بستگی داشت و اگر موضوع محاصره دریایی ادامه یابد، به عنوان نقض آتشبس تلقی شده و مسیر عبوری تنگه هرمز بسته خواهد شد».
مقام آگاه دیگری نیز به رسانهها دو نکته دیگر اضافه کرد «بازشدن چندروزهی تنگه شرایط خاصی دارد. ورود به تنگه از شمال جزیره لارک و خروج از جنوب لارک خواهد بود و به این ترتیب تنگههرمز کاملاً به آبهای سرزمینی ایران منتقل میشود. این یک تغییر تاریخی، بیسابقه و ماندگار در خلیج فارس است و سیادت ایران بر تنگه را برای همیشه تضمین میکند. به این ترتیب در واقع ایران در حال اجرای یک عملیات تغییر مسیر بیسابقه در تنگه است. شرط دوم که در توییت وزیر خارجه هم آمده این است که فقط کشتیهای تجاری حق عبور از تنگه را خواهند داشت. شناورهای تجاری نیز باید عوارض تأمین امنیت را به ایران بپردازند».
توافق سهصفحهای؟ هنوز معلوم نیست
گزارش آکسیوس از برنامه مذاکره یکشنبه در اسلامآباد و امضای «تفاهمنامه سه صفحهای» نیز در حالی منتشر شده که نه ایران آن را تأیید کرده و نه متن یا محتوای آن منتشر شده است. تجربه نشان داده است که ترامپ پیش از این نیز از «توافقهای بزرگ» سخن گفته که یا منتفی شدند یا هیچ گاه به امضا نرسیدند. تا زمانی که سند رسمی با جزئیات روشن (رفع تحریمها، تعهدات هستهای، وضعیت تنگه) منتشر نشود، این نیز بخشی از نمایش رسانهای برای ترمیم چهرهی شکستخوردهی امریکا و ترامپ است.
تغییر پارادایم تاریخی.
اما در فراسوی هجویات هیجانی و روانی ترامپ، نشریه امریکایی فارین افرز نوشت «جنگ ایران و امریکا، میخ آخر بر تابوت قرن امریکایی بود و جهان را به سمتی سوق داده که دیگر واشینگتن قطبنمای اصلی آن نیست. پس از این جنگ کشورهای بزرگ جهان دیگر از دستورات واشینگتن پیروی نمیکنند. ناتوانی ترامپ در جلب حمایت کشورها برای محاصره ایران، نشان داد که نفوذ اخلاقی و سیاسی امریکا بشدت فرسوده شده است. جنگ ایران صرفاً یک درگیری منطقهای نبود، بلکه لحظهی تغییر پارادایم در تاریخ جهان است».
هنوز هیچ اتفاقی نیفتاده است
در هر حال آنچه در روزهای اخیر دیده میشود، نه پایان بحران، نه پیروزی امریکا و نه تندادن ایران به یک توافق ضعیف است؛ صرفاً یک آتشبس موقت در لبنان، همراه با بازگشایی مشروط و موقت تنگههرمز به روی کشتیهای تجاری با حفظ کامل کنترل ایران و در سوی دیگر، طوفانی از تراوشات ذهنی پرشتاب از سوی رئیسجمهوری است که در میدان واقعی بازنده است و میخواهد در رسانه برنده به نظر برسد.
جهان و امریکا حقیقت جنگ و توافق با ایران را به فضای مجازی بردهاند تا با وارونگی تمام یک روایت پیروزی برای خود دستوپا کنند. این نهایت توان امریکا در دوران جدیدی است که تاریخ جهان درحال تغییر است.
